Trybunał Sprawiedliwości UE w wyroku z 17 września 2026 r. w sprawie C-197/25 orzekł, że przekształcenie spółki komandytowej w spółkę jawną bez wniesienia nowych wkładów nie może podlegać PCC. Spółki, które zapłaciły podatek przy takim przekształceniu, mogą teraz wystąpić o zwrot nadpłaty wraz z oprocentowaniem.
Co orzekł TSUE w sprawie C-197/25?
Sprawa trafiła do Luksemburga z pytania prejudycjalnego Naczelnego Sądu Administracyjnego. Tło było typowe: przy przekształceniu spółki komandytowej w spółkę jawną notariusz jako płatnik pobrał PCC, choć wkłady wspólników w spółce przekształconej odpowiadały dokładnie wkładom w spółce przekształcanej. Wspólnicy nie wnieśli niczego nowego. Spółka wystąpiła o zwrot podatku, a organy podatkowe odmówiły, uznając, że podatek był należny.
TSUE rozstrzygnął spór na korzyść podatników. Trybunał uznał, że art. 9 dyrektywy Rady 2008/7/WE dotyczącej podatków pośrednich od gromadzenia kapitału nie pozwala państwu członkowskiemu pobrać podatku pośredniego od przekształcenia podmiotu prowadzącego działalność zarobkową w inny taki podmiot, jeżeli przekształceniu nie towarzyszy wniesienie wkładu kapitałowego. Taka operacja korzysta ze zwolnienia przewidzianego w art. 5 ust. 1 lit. d ppkt (i) dyrektywy.
Upraszczając, sama zmiana formy prawnej, bez nowego kapitału, jest z perspektywy prawa unijnego neutralna. Polska praktyka poboru PCC od takich przekształceń była z dyrektywą sprzeczna.
Dlaczego fiskus pobierał PCC od przekształcenia spółki komandytowej w jawną?
Ustawa o PCC traktuje przekształcenie spółki jako zmianę umowy spółki, jeżeli jego wynikiem jest zwiększenie majątku spółki osobowej (art. 1 ust. 3 pkt 3 ustawy o PCC). Organy podatkowe przyjmowały szeroką wykładnię tego przepisu i żądały podatku według stawki 0,5% liczonej od wartości wkładów, nawet gdy majątek spółki w wyniku przekształcenia realnie się nie zmieniał.
Problem dotyczy tysięcy firm. Po objęciu spółek komandytowych podatkiem CIT w 2021 r. wiele z nich zmieniło formę na spółkę jawną, która przy wspólnikach będących osobami fizycznymi pozostaje transparentna podatkowo. Przy każdej takiej operacji notariusz co do zasady pobierał PCC. Właśnie te firmy są głównymi beneficjentami wyroku.
Jak odzyskać zapłacony PCC po wyroku TSUE?
Nadpłata powstała w wyniku orzeczenia TSUE podlega zwrotowi na wniosek. We wniosku określasz wysokość nadpłaty i powołujesz się na wyrok C-197/25.
Nadpłata jest oprocentowana za cały okres: od dnia jej powstania do dnia zwrotu, niezależnie od tego, kiedy złożysz wniosek. Dawny limit, który uzależniał pełne oprocentowanie od złożenia wniosku w ciągu 30 dni od publikacji sentencji wyroku, został uchylony w 2025 r. po wcześniejszym, również korzystnym dla podatników wyroku TSUE.
Realną granicą jest więc przedawnienie. PCC zapłacony przy przekształceniach z 2021 r. przedawnia się co do zasady z końcem 2026 r. Kto przekształcał spółkę w pierwszej fali po objęciu spółek komandytowych CIT, ma na wniosek tylko kilka miesięcy.
Firmy, którym organ wcześniej ostateczną decyzją odmówił stwierdzenia nadpłaty, mogą dodatkowo rozważyć wznowienie postępowania. Czas na to jest krótki: miesiąc od publikacji sentencji wyroku TSUE w Dzienniku Urzędowym UE.
Co wyrok oznacza dla planowanych przekształceń?
Argumentacja Trybunału nie ogranicza się wyłącznie do przekształceń spółek komandytowych w jawne. Może dotyczyć także innych przekształceń spółek osobowych, którym nie towarzyszy wniesienie wkładu kapitałowego. Jeżeli planujesz zmianę formy prawnej bez podwyższania wkładów, wyrok C-197/25 jest mocnym argumentem przeciwko poborowi PCC już na etapie aktu notarialnego. W praktyce nadal warto rozważyć zabezpieczenie interpretacją indywidualną albo przygotować od razu wniosek o stwierdzenie nadpłaty.
Wybór formy prawnej to szersza decyzja niż samo PCC. O podatkowych aspektach zmiany formy działalności piszemy także we wpisie o przekształceniu JDG w spółkę z o.o., a o warunkach neutralności podatkowej reorganizacji we wpisie o połączeniach i podziałach spółek.
Odzyskaj nadpłacony PCC z HMP Podatki
Prowadzimy postępowania nadpłatowe i spory z organami podatkowymi. Przeanalizujemy Twój akt przekształcenia, policzymy nadpłatę wraz z oprocentowaniem i przygotujemy wniosek o zwrot z pełnym oprocentowaniem. Skontaktuj się z nami, zanim upłynie termin przedawnienia Twojej sprawy.
