Fundacja rodzinna 25% CIT: mapa ryzyka wg KIS i WSA
Podatki

Czego fundacji rodzinnej robić nie wolno: mapa stawki 25% CIT

Fundacja rodzinna płaci sankcyjny 25% CIT tylko od dochodów z działalności gospodarczej wykraczającej poza katalog art. 5 ustawy o fundacji rodzinnej (art. 24r ustawy o CIT). Zwolnienie dla działalności dozwolonej zostaje. Praktyka interpretacyjna układa się już w trzy czytelne strefy ryzyka. Warto znać ich granice, zanim Twoja fundacja podejmie pierwszą inwestycję.

Jak działa sankcyjna stawka 25% CIT?

Mechanizm jest prosty. Jeżeli fundacja rodzinna prowadzi działalność gospodarczą wykraczającą poza katalog art. 5, dochody z tej działalności są opodatkowane stawką 25% CIT. Pozostałe dochody zachowują zwolnienie. Koszty wspólne dzieli się kluczem przychodowym (art. 24r ust. 2 w związku z art. 15 ust. 2 ustawy o CIT). Jest też dodatkowa dolegliwość: fundacja, która wyszła poza katalog, nie stosuje zwolnień i odliczeń z art. 17-18f ustawy o CIT, w tym ulgi B+R z art. 18d (art. 24r ust. 3).

Sankcja dotyczy wyłącznie działalności gospodarczej. Art. 24r ust. 1 ustawy o CIT odsyła do art. 5 ust. 1 ustawy o fundacji rodzinnej, a ten do działalności gospodarczej w rozumieniu art. 3 Prawa przedsiębiorców - zorganizowanej, zarobkowej, wykonywanej we własnym imieniu i w sposób ciągły. Na argument incydentalności nie warto jednak liczyć. KIS odmówił zwolnienia przy sprzedaży lokalu dotychczasowemu najemcy, choć fundacja podkreślała incydentalny charakter transakcji i inicjatywę kupującego (DKIS z 16.9.2026 r., 0111-KDIB1-2.4010.303.2026.3.END). Tak samo ocenił sprzedaż walut wirtualnych, która „nawet jednorazowa” wykracza według organu poza katalog (DKIS z 26.8.2026 r., 0111-KDIB1-2.4010.253.2026.3.END). Zasady ogólne przedstawiliśmy we wpisie o opodatkowaniu fundacji rodzinnej, a granice katalogu - w tekście o tym, czy fundacja rodzinna może prowadzić działalność gospodarczą.

Co według jednolitej linii KIS kosztuje 25%?

W strefie czerwonej rozstrzygnięcia są zgodne:

  • Waluty wirtualne - DKIS z 31.10.2023 r., 0114-KDIP2-1.4010.426.2023.2.KS. Stanowisko potwierdził WSA w Poznaniu nieprawomocnym wyrokiem z 22.2.2024 r., I SA/Po 895/23.
  • Cesje i przejęcie wierzytelności pożyczkowych - fundacja musi być pierwotnym pożyczkodawcą: DKIS z 29.12.2023 r., 0111-KDIB1-2.4010.317.2023.2.DP, oraz prawomocny wyrok WSA w Krakowie z 19.4.2024 r., I SA/Kr 245/24.
  • Przewalutowania inwestycyjne i dodatnie różnice kursowe poza płatnościami własnymi - DKIS z 23.7.2024 r., 0111-KDIB1-1.4010.351.2024.1.KM.

Gdzie linia interpretacyjna wciąż się waży?

Strefa żółta to spór KIS z sądami administracyjnymi:

  • Spółki cywilne. KIS widzi sankcję (DKIS z 26.1.2024 r., 0111-KDIB1-2.4010.634.2023.3.AW). Za fiskusem opowiedział się prawomocnie WSA w Łodzi wyrokiem z 16.4.2024 r., I SA/Łd 113/24. Za podatnikiem - wyroki WSA w Poznaniu z 18.6.2024 r., I SA/Po 214/24, i z 27.6.2024 r., I SA/Po 27/24 (nieprawomocne, stan CBOSA na 21 września 2026 r.).
  • Zagraniczne spółki transparentne podatkowo. KIS: 25% (DKIS z 24.11.2023 r., 0111-KDIB1-2.4010.248.2023.2.EJ). Sądy wojewódzkie były podzielone. Za KIS orzekł m.in. WSA w Warszawie w wyroku z 13.3.2024 r., III SA/Wa 2753/23. Przeciw KIS orzekły m.in. WSA w Łodzi w wyroku z 9.4.2024 r., I SA/Łd 114/24, i WSA w Warszawie w wyroku z 23.10.2024 r., III SA/Wa 1599/24. Wszystkie trzy wyroki są nieprawomocne. NSA w prawomocnym wyroku z 22.1.2026 r., II FSK 553/25, uznał, że udział fundacji w zagranicznych spółkach transparentnych podatkowo nie wykracza poza katalog z art. 5 ustawy o fundacji rodzinnej, a dochody z nich korzystają ze zwolnienia. Minister Finansów poparł KIS (odpowiedź z 14.10.2024 r. na interpelację nr 4863, DD6.054.10.2024). Skutek zależy od kraju: polska spółka komandytowa jest podatnikiem CIT, więc sankcji nie ma. Według KIS udział w niemieckiej spółce transparentnej oznacza sankcję.
  • Nieruchomości kupione pod najem i zbycie po latach. KIS widział tu sankcję (DKIS z 17.1.2025 r., 0111-KDIB1-2.4010.700.2024.1.DK), ale interpretację uchylił WSA w Rzeszowie wyrokiem z 22.5.2025 r., I SA/Rz 172/25. NSA oddalił skargę kasacyjną KIS (wyrok z 18.2.2026 r., II FSK 1010/25, prawomocny): nabycie mieszkań w celu najmu przez kilka lat, a potem sprzedaży, nie jest nabyciem „wyłącznie” w celu zbycia, więc mieści się w art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o fundacji rodzinnej. W tej sprawie KIS wydał już interpretację pozytywną (DKIS z 10.6.2026 r., 0111-KDIB1-2.4010.700.2024.11.END). W nowych sprawach organ trzyma się jednak dawnej linii i od sprzedaży nieruchomości żąda 25% (DKIS z 26.8.2026 r., 0111-KDIB1-2.4010.253.2026.3.END, i z 16.9.2026 r., 0111-KDIB1-2.4010.303.2026.3.END). W drugiej z nich fundacja powołała wyrok NSA, a KIS odpowiedział, że orzeczenia wiążą tylko w sprawach, w których zapadły. Spór opisujemy szerzej we wpisie o najmie i sprzedaży nieruchomości przez fundację rodzinną.

Status prawomocności wyroków podajemy według CBOSA na 21 września 2026 r. Linia orzecznicza może się jeszcze zmieniać - w obie strony.

Co pozostaje bezpieczne?

Strefa zielona jest szersza, niż podpowiada intuicja:

  • zbywanie akcji, udziałów i papierów wartościowych - nawet nabytych wyłącznie w celu dalszego zbycia (DKIS z 17.6.2024 r., 0111-KDIB1-2.4010.221.2024.2.MK, i z 8.5.2024 r., 0111-KDIB1-2.4010.133.2024.1.AW),
  • przystępowanie do spółek handlowych i funduszy inwestycyjnych, w tym zagranicznych AFI (DKIS z 2.10.2024 r., 0111-KDIB1-2.4010.437.2024.1.END),
  • najem długoterminowy,
  • działalność rolnicza (uprawa, hodowla i chów) - przychody z niej w ogóle nie podlegają ustawie o CIT, z wyjątkiem działów specjalnych produkcji rolnej (art. 2 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy o CIT), więc sankcja z art. 24r ich nie obejmuje.

Praktykę KIS wobec najmu, wniesienia majątku i inwestycji w ETF-y analizowaliśmy we wpisie o praktyce interpretacyjnej dla fundacji rodzinnych.

Jak zaplanować inwestycje fundacji, żeby nie wpaść w 25%?

Sprawdzaj każdą nietypową inwestycję przed jej rozpoczęciem, nie po. W strefie zielonej wystarczy dyscyplina dokumentacyjna. W strefie żółtej realnym zabezpieczeniem jest interpretacja indywidualna - orzecznictwo pokazuje, że o korzystny wynik warto walczyć także przed sądem. Strefy czerwonej po prostu unikaj: sankcja obejmie nie tylko stawkę 25%, lecz także prawo do ulg. Pamiętaj też, że wyjście poza katalog to niejedyne ryzyko - o opodatkowaniu świadczeń dla menadżerów pisaliśmy w tekście o ukrytych zyskach w fundacji rodzinnej.

Zespół HMP Podatki analizuje skutki podatkowe fundacji rodzinnych i reprezentuje w sporach z fiskusem. Sprawdź doradztwo podatkowe HMP albo zadzwoń: 798 921 159.

Stan prawny na 3 września 2026 r. Przywołane rozstrzygnięcia zweryfikowane w CBOSA i EUREKA według stanu na 21 września 2026 r. Aktualizacja 23 września 2026 r.: punkt o nieruchomościach kupionych pod najem uzupełniony o wyroki I SA/Rz 172/25 i II FSK 1010/25 oraz interpretacje KIS z 2026 r. (weryfikacja w CBOSA i EUREKA na 23 września 2026 r.), poprawione powołania art. 24r ust. 2 i 3 ustawy o CIT.

Powiązane artykuły

Kancelaria: +48 798 921 159