Fundacja rodzinna płaci sankcyjny 25% CIT tylko od dochodów z działalności gospodarczej wykraczającej poza katalog art. 5 ustawy o fundacji rodzinnej (art. 24r ustawy o CIT). Zwolnienie dla działalności dozwolonej zostaje. Praktyka interpretacyjna zebrana w opracowaniu pod red. M. Stefaniaka (2025) układa się już w trzy czytelne strefy ryzyka - i warto znać ich granice, zanim Twoja fundacja podejmie pierwszą inwestycję.
Jak działa sankcyjna stawka 25% CIT?
Mechanizm jest prosty. Jeżeli fundacja rodzinna prowadzi działalność gospodarczą wykraczającą poza katalog art. 5, dochody z tej działalności są opodatkowane stawką 25% CIT. Pozostałe dochody zachowują zwolnienie. Koszty wspólne dzieli się kluczem przychodowym - tak interpretacja DKIS z 28.3.2024 r., 0111-KDIB1-2.4010.3.2024.1.MK, oraz wyroki WSA w Warszawie z 23.10.2024 r., III SA/Wa 1599/24, i z 23.4.2024 r., III SA/Wa 259/24. Jest też dodatkowa dolegliwość: utrata prawa do ulg, w tym B+R i IP Box (art. 24r ust. 3).
Komentarz pod red. K. Osajdy (2026) dodaje istotne zastrzeżenie (K. Górniak): sankcja dotyczy wyłącznie działalności gospodarczej w rozumieniu art. 3 Prawa przedsiębiorców - zorganizowanej, ciągłej i zarobkowej. Czynności incydentalne, niezarobkowe lub pozbawione zorganizowania w ogóle nie podlegają reglamentacji. Naruszenie art. 5 nie powoduje przy tym nieważności umów - skutek jest wyłącznie podatkowy. Zasady ogólne przedstawiliśmy we wpisie o opodatkowaniu fundacji rodzinnej, a granice katalogu - w tekście o tym, czy fundacja rodzinna może prowadzić działalność gospodarczą.
Co według jednolitej linii KIS kosztuje 25%?
W strefie czerwonej rozstrzygnięcia są zgodne:
- Waluty wirtualne - DKIS z 31.10.2023 r., 0114-KDIP2-1.4010.426.2023.2.KS; stanowisko potwierdził WSA w Poznaniu wyrokiem z 22.2.2024 r., I SA/Po 895/23.
- Cesje i przejęcie wierzytelności pożyczkowych - fundacja musi być pierwotnym pożyczkodawcą; DKIS z 29.12.2023 r., 0111-KDIB1-2.4010.317.2023.2.DP, oraz prawomocny wyrok WSA w Krakowie z 19.4.2024 r., I SA/Kr 245/24.
- Przewalutowania inwestycyjne i dodatnie różnice kursowe poza płatnościami własnymi - DKIS z 23.7.2024 r., 0111-KDIB1-1.4010.351.2024.1.KM, i z 17.6.2024 r., 0111-KDIB2-1.4010.110.2024.2.ANK.
Gdzie linia interpretacyjna wciąż się waży?
Strefa żółta to spór KIS z sądami administracyjnymi:
- Spółki cywilne. KIS widzi sankcję (DKIS z 26.1.2024 r., 0111-KDIB1-2.4010.634.2023.3.AW). Za fiskusem opowiedział się prawomocnie WSA w Łodzi wyrokiem z 16.4.2024 r., I SA/Łd 113/24. Za podatnikiem - nieprawomocne według stanu opracowania wyroki WSA w Poznaniu z 18.6.2024 r., I SA/Po 214/24, i z 27.6.2024 r., I SA/Po 27/24.
- Zagraniczne spółki transparentne podatkowo. KIS: 25% (DKIS z 24.11.2023 r., 0111-KDIB1-2.4010.248.2023.2.EJ). Sądy są podzielone: za KIS m.in. wyrok WSA w Warszawie z 13.3.2024 r., III SA/Wa 2753/23; przeciw m.in. wyroki WSA w Łodzi z 9.4.2024 r., I SA/Łd 114/24, i WSA w Warszawie z 23.10.2024 r., III SA/Wa 1599/24. Minister Finansów poparł KIS (odpowiedź z 14.10.2024 r. na interpelację nr 4863, DD6.054.10.2024). Skutek zależy od kraju: polska spółka komandytowa jest podatnikiem CIT, więc sankcji nie ma; udział w niemieckiej spółce transparentnej - już z sankcją.
- Nieruchomości kupione pod najem i zbycie po latach. KIS uznał taką inwestycję za wykraczającą poza katalog (interpretacja ze stycznia 2025 r.). Autorzy opracowania pod red. M. Stefaniaka oceniają ją jako wewnętrznie sprzeczną - „wyłącznie w celu zbycia” zakłada przecież brak innego celu, a tu celem był również najem.
Wyroki nieprawomocne opisujemy według stanu opracowań źródłowych. Linia orzecznicza może się jeszcze zmieniać - w obie strony.
Co pozostaje bezpieczne?
Strefa zielona jest szersza, niż podpowiada intuicja:
- zbywanie akcji, udziałów i papierów wartościowych - nawet nabytych w celu zbycia i czysto spekulacyjnie (DKIS z 17.6.2024 r., 0111-KDIB1-2.4010.221.2024.2.MK, i z 8.5.2024 r., 0111-KDIB1-2.4010.133.2024.1.AW),
- przystępowanie do spółek handlowych i funduszy inwestycyjnych, w tym zagranicznych AFI (DKIS z 2.10.2024 r., 0111-KDIB2-1.4010.437.2024.1.END),
- najem długoterminowy,
- działalność rolnicza (uprawa i hodowla) - według komentarza pod red. K. Osajdy w ogóle poza reżimem działalności gospodarczej.
Praktykę KIS wobec najmu, wniesienia majątku i inwestycji w ETF-y analizowaliśmy we wpisie o praktyce interpretacyjnej dla fundacji rodzinnych.
Jak zaplanować inwestycje fundacji, żeby nie wpaść w 25%?
Sprawdzaj każdą nietypową inwestycję przed jej rozpoczęciem, nie po. W strefie zielonej wystarczy dyscyplina dokumentacyjna. W strefie żółtej realnym zabezpieczeniem jest interpretacja indywidualna - orzecznictwo pokazuje, że o korzystny wynik warto walczyć także przed sądem. Strefy czerwonej po prostu unikaj: sankcja obejmie nie tylko stawkę 25%, lecz także prawo do ulg. Pamiętaj też, że wyjście poza katalog to niejedyne ryzyko - o opodatkowaniu świadczeń dla menadżerów pisaliśmy w tekście o ukrytych zyskach w fundacji rodzinnej.
Zespół HMP Podatki analizuje skutki podatkowe fundacji rodzinnych i reprezentuje w sporach z fiskusem. Sprawdź doradztwo podatkowe HMP albo zadzwoń: 798 921 159.
Stan prawny na 3 września 2026 r.; przywołane rozstrzygnięcia wg stanu opracowań źródłowych.
