Fundacja rodzinna nabywa osobowość prawną dopiero z chwilą wpisu do rejestru fundacji rodzinnych. Rejestrację prowadzi w Polsce jeden sąd, a po wpisie masz tylko 14 dni na zgłoszenie beneficjentów do CRBR. Wyjaśniamy, jak przebiega rejestracja, co przygotować i o czym pamiętać zaraz po wpisie.
Kluczowe wnioski
- Rejestr fundacji rodzinnych prowadzi wyłącznie Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim, w formie papierowej. Wpis ma charakter konstytutywny, więc fundacja uzyskuje osobowość prawną dopiero z chwilą wpisu.
- Wniosek składa co do zasady fundator na urzędowym formularzu RFR-W, załączając m.in. akt założycielski i statut w formie aktu notarialnego, spis mienia oraz oświadczenia zgody członków organów. Przy fundacji ustanowionej w testamencie zgłoszenie następuje na odrębnych zasadach.
- NIP i REGON nie są nadawane automatycznie przy wpisie, trzeba je uzyskać osobno, co ma znaczenie dla terminu zgłoszenia do CRBR.
- Beneficjentów rzeczywistych zgłasza się do CRBR w ciągu 14 dni od wpisu (do biegu terminu nie wlicza się sobót ani dni ustawowo wolnych od pracy), dlatego warto uzyskać NIP już na etapie fundacji w organizacji.
- Ministerstwo Sprawiedliwości pracuje nad przeniesieniem rejestru do Krajowego Rejestru Sądowego, więc kierunek zmian warto śledzić przy planowaniu sukcesji.
Gdzie i na jakiej zasadzie rejestruje się fundację rodzinną
Fundacja rodzinna działa na podstawie ustawy z 26 stycznia 2023 r. o fundacji rodzinnej. Jej celem jest gromadzenie mienia, zarządzanie nim w interesie beneficjentów i spełnianie świadczeń na ich rzecz. Kluczowa jest jedna zasada: fundacja rodzinna uzyskuje osobowość prawną dopiero z chwilą wpisu do rejestru fundacji rodzinnych. Do tego momentu działa jako fundacja rodzinna w organizacji.
Rejestr prowadzi jeden sąd w całym kraju - Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim (Sekcja Rejestrowa), w formie papierowej. Taka konstrukcja miała zapewnić podwyższoną dyskrecję wpisów o majątku rodzinnym.
Wniosek i dokumenty - co przygotować
Zgłoszenia co do zasady dokonuje fundator, na urzędowym formularzu RFR-W składanym w formie papierowej. W przypadku fundacji ustanowionej w testamencie zgłoszenie następuje na odrębnych zasadach - fundator nie dokonuje go osobiście, a właściwy tryb warto ustalić dla konkretnej sytuacji. Wcześniej u notariusza powstają dokumenty ustrojowe fundacji. Do wniosku dołącza się w szczególności:
- akt założycielski fundacji rodzinnej w formie aktu notarialnego (albo ustanowienie fundacji w testamencie);
- statut fundacji rodzinnej w formie aktu notarialnego;
- spis mienia wnoszonego na pokrycie funduszu założycielskiego;
- oświadczenie o wyrażeniu zgody na pełnienie funkcji członka zarządu;
- oświadczenie o wyrażeniu zgody na pełnienie funkcji członka zgromadzenia beneficjentów.
To, co konkretnie wnosisz na fundusz założycielski, opisaliśmy osobno w tekście o funduszu założycielskim fundacji rodzinnej. Warto też z góry ułożyć zasady odpowiedzialności - piszemy o tym przy okazji odpowiedzialności fundatora.
Co dzieje się po wpisie - NIP, REGON i CRBR
Z chwilą wpisu fundacja uzyskuje osobowość prawną i może działać. Zaraz potem trzeba dopełnić formalności, których sąd nie załatwia za Ciebie. Inaczej niż przy spółkach, przy wpisie do rejestru fundacji rodzinnych NIP i REGON nie są nadawane automatycznie - trzeba złożyć wniosek o REGON (RG-OP) do GUS oraz zgłoszenie NIP-2 do urzędu skarbowego.
Ma to praktyczny skutek dla najważniejszego terminu. Beneficjentów rzeczywistych fundacji zgłasza się do Centralnego Rejestru Beneficjentów Rzeczywistych (CRBR) w ciągu 14 dni od wpisu, a formularz CRBR wymaga podania NIP. Do biegu tego terminu nie wlicza się sobót ani dni ustawowo wolnych od pracy. Nie należy go też mylić z terminem samego wpisu fundacji do rejestru. Ponieważ na NIP czeka się kilka dni, załatwienie go już na etapie fundacji w organizacji pozwala uniknąć presji czasu i ryzyka kar.
Jawność rejestru - co widać, a czego nie
Rejestr fundacji rodzinnych jest jawny, ale jawność jest ograniczona. Każdy może uzyskać podstawowe informacje: nazwę fundacji, siedzibę i adres, NIP i REGON, imię i nazwisko fundatora oraz adres do doręczeń. Podstawowe dane fundacji można sprawdzić w Portalu Rejestru Fundacji Rodzinnych (prfr.piotrkow-tryb.so.gov.pl), prowadzonym przez Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim - zakres udostępnianych tam danych jest jednak ograniczony. Dostęp do akt rejestrowych, w tym do statutu, mają natomiast wyłącznie fundator, członkowie organów fundacji, beneficjent oraz osoba z uzasadnionym interesem prawnym, i to na zasadach określonych w przepisach. Nie jest to dostęp powszechny.
Co się zmienia - rejestr fundacji rodzinnych a KRS
Warto znać kierunek zmian. Ministerstwo Sprawiedliwości prowadzi zaawansowane prace nad przeniesieniem rejestru fundacji rodzinnych do Krajowego Rejestru Sądowego. Powodem jest przewlekłość - papierowy rejestr w jednym sądzie stał się wąskim gardłem, a oczekiwanie na wpis potrafi opóźnić sukcesję. Zmiana niesie jednak też pytania o bezpieczeństwo danych o rodzinnym majątku. Na wrzesień 2026 r. rejestr nadal prowadzi Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim, ale planując rejestrację, warto śledzić ten kierunek.
Zarejestruj fundację rodzinną bez błędów
HMP Prawo przeprowadzi Cię przez rejestrację fundacji rodzinnej - od statutu i spisu mienia po wpis i formalności po rejestracji, w tym terminowe zgłoszenie do CRBR. Skontaktuj się z zespołem HMP Prawo.
