Sąd może odmówić wpisu, ale odmowa rejestracji fundacji rodzinnej jest rzadkością. Od uruchomienia rejestru 22 maja 2023 r. do 10 września 2026 r. zapadło 21 postanowień o oddaleniu wniosku o wpis i 1 postanowienie o odrzuceniu wniosku. Częściej zdarza się zwrot wniosku - prawomocnych zarządzeń o zwrocie było 99. Tak wynika z danych, które Ministerstwo Sprawiedliwości przekazało nam w trybie dostępu do informacji publicznej.
Jak często zdarza się odmowa rejestracji fundacji rodzinnej?
Między 22 maja 2023 r. a 10 września 2026 r. sąd rejestrowy oddalił 21 wniosków o wpis fundacji rodzinnej i 1 wniosek odrzucił. W tym samym okresie wydał 4014 postanowień o wpisie. Na jedno oddalenie przypada więc około 190 zarejestrowanych fundacji (obliczenie własne na podstawie danych MS).
Znacznie częstszy od oddalenia jest zwrot wniosku. Prawomocnych zarządzeń o zwrocie było w tym okresie 99. To wciąż niewiele na tle 8323 wniosków złożonych od startu rejestru, ale zwrot oznacza stratę czasu, która przy obecnej długości postępowania boli podwójnie.
Zwrot, oddalenie i odrzucenie wniosku: czym się różnią?
Postępowanie przed sądem rejestrowym toczy się według przepisów Kodeksu postępowania cywilnego o postępowaniu nieprocesowym (art. 4 ust. 3 ustawy o fundacji rodzinnej).
Zwrot wniosku to skutek braków formalnych, których wnioskodawca nie uzupełnił po wezwaniu sądu. Zwrócony wniosek nie wywołuje skutków, jakie ustawa wiąże z jego wniesieniem, choć można go złożyć ponownie. Oddalenie oznacza, że sąd rozpoznał wniosek merytorycznie i odmówił wpisu. Odrzucenie dotyczy wniosku niedopuszczalnego i w praktyce rejestru fundacji rodzinnych zdarzyło się dotąd raz.
Prawomocna odmowa zarejestrowania ma poważny skutek: fundacja rodzinna w organizacji ulega wtedy rozwiązaniu (art. 85 ustawy). Traci też zwolnienie z CIT, i to od dnia swojego powstania.
Dlaczego nie wiadomo, co jest przyczyną odmów i zwrotów?
We wniosku o informację publiczną zapytaliśmy o najczęstsze przyczyny oddaleń i zwrotów, wskazując przykładowo wady statutu, kolizję nazwy i brak wymaganej zgody. Ministerstwo odpowiedziało, że w każdej sprawie są to kwestie indywidualne, a sekcja rejestrowa nie ma technicznych możliwości wyodrębnienia spraw według przyczyny. Wymagałoby to ręcznego sprawdzenia akt każdej z nich.
Oficjalnej statystyki przyczyn więc nie ma. Typowe usterki, które w praktyce prowadzą do wezwań sądu, zebraliśmy we wpisie o błędach w statucie fundacji rodzinnej.
Jak złożyć wniosek, który obroni się przed zwrotem?
Największy wpływ na los wniosku ma jego kompletność. Sprawdź, czy statut zawiera wszystkie elementy wymagane przez art. 26 ust. 2 ustawy, zweryfikuj nazwę fundacji w Portalu Rejestru Fundacji Rodzinnych, a listę załączników i przebieg postępowania znajdziesz we wpisie o rejestracji fundacji rodzinnej.
Pilnuj przy tym terminu z art. 85 ustawy: fundację trzeba zgłosić do rejestru w ciągu sześciu miesięcy od sporządzenia aktu założycielskiego. Zwrócony wniosek nie wywołuje skutków, dlatego braki formalne są szczególnie groźne, gdy koniec tego terminu jest blisko.
Zespół HMP Prawo projektuje statuty fundacji rodzinnych i prowadzi postępowania rejestrowe. Skontaktuj się z nami albo zadzwoń: 798 921 159.
Stan na 16 października 2026 r. Dane liczbowe pochodzą z pisma Ministerstwa Sprawiedliwości z 15 października 2026 r. (znak DIRS-XX.0820.110.2026), wydanego w trybie dostępu do informacji publicznej.
